Wat is een Warmtepomp? Uitleg en betekenis

Warmtepomp: Een warmtepomp is een verwarmingsinstallatie die warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater onttrekt en omzet in ruimteverwarming en warm tapwater.

Een warmtepomp is een verwarmingsinstallatie die geen aardgas verbrandt, maar warmte uit de omgeving — buitenlucht, bodem of grondwater — opneemt en die via elektriciteit omzet in bruikbare verwarming en warm tapwater. Omdat een warmtepomp meer energie levert dan hij verbruikt, is het een van de meest efficiënte manieren om een woning te verwarmen zonder fossiele brandstoffen.

Er zijn drie hoofdtypen. De lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en is de meest verkochte variant in Nederland door de relatief lage installatiekosten. De bodemwarmtepomp trekt warmte uit de grond via buizen of een bron en presteert stabieler in de winter, maar vraagt een grotere investering en meer ruimte. De hybride warmtepomp combineert een warmtepomp met een bestaande cv-ketel: de warmtepomp neemt het grootste deel van de verwarming voor zijn rekening, de ketel schakelt bij op de koudste dagen. Juist die hybride variant won in 2024 sterk aan populariteit: in bestaande woningen was circa twee op de drie nieuw geplaatste warmtepompen een hybride uitvoering.

Hoe werkt het technisch?

Het werkingsprincipe lijkt op dat van een koelkast, maar dan omgekeerd. Een koudemiddel circuleert door het systeem en neemt bij lage temperatuur warmte op uit de buitenlucht of de bodem. Vervolgens wordt het koudemiddel samengeperst — waardoor de temperatuur stijgt — en geeft het die warmte af aan het verwarmingssysteem in huis. Een warmtepomp levert doorgaans twee tot vier keer zoveel warmte-energie als hij aan elektrische energie verbruikt. Die verhouding heet de COP (Coefficient of Performance).

Warmtepompen werken het beste in combinatie met vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren, omdat ze werken op lagere aanvoertemperaturen dan een traditionele cv-ketel. In goed geïsoleerde woningen is dit zelden een probleem; in oudere, slecht geïsoleerde huizen vraagt het soms aanvullende maatregelen.

Waarom het ertoe doet voor kopers en verkopers

De Nederlandse overheid wil dat woningen stapsgewijs aardgasvrij worden. Nieuwbouwwoningen worden al jaren niet meer op aardgas aangesloten. Voor de bestaande woningvoorraad geldt dat gemeenten wijken aanwijzen waar het aardgas op termijn wordt afgekoppeld. Een warmtepomp is in die context geen luxe, maar een voorbereiding op een verandering die eraan komt.

Voor kopers is het relevant om bij de bezichtiging te vragen of een woning beschikt over een warmtepomp, en zo ja, van welk type. Een goed werkende installatie in combinatie met degelijke isolatie kan de energierekening flink verlagen ten opzichte van een gasgestookte woning. Het energielabel van de woning geeft een eerste indicatie, maar zegt niet alles over de feitelijke verwarmingsinstallatie.

Voor verkopers biedt een warmtepomp een potentieel verkoopargument, zeker nu energieprestatie zwaarder meeweegt bij kopers. Een hybride warmtepomp of volledig elektrische installatie kan bijdragen aan een hoger energielabel en daarmee aan de aantrekkelijkheid van de woning.

Ontwikkeling 2015–2025

Rond 2015 waren warmtepompen in Nederland nog relatief zeldzaam in de bestaande bouw. In de jaren daarna nam de verkoop gestaag toe, aangejaagd door stijgende gasprijzen, klimaatbeleid en subsidies. In 2023 werden er circa 150.000 warmtepompen verkocht — een recordjaar. In 2024 daalde dat aantal naar ongeveer 103.000, deels door beleidswijzigingen van het kabinet en lagere gasprijzen die de urgentie bij consumenten verminderden. Eind 2024 telde Nederland naar schatting meer dan 600.000 residentiële warmtepompen.

De rijksoverheid ondersteunt de aanschaf via de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing). In 2025 is hiervoor circa 550 miljoen euro beschikbaar. Woningeigenaren kunnen de subsidie aanvragen via RVO.nl; de hoogte hangt af van het type en het vermogen van de warmtepomp.